تالاب ها به عنوان زیستگاهی بدون جایگزین بسیاری از گونه های گیاهی و جانوری را حمایت می کنند و این بوم سازگان های ارزشمند به واسطه فعالیت های انسانی دچار افت کیفیت زیستگاه می شوند. پرغذایی ناشی از ورود مواد آلی یکی از عوامل مهم تغییر ساختار سیمای سرزمین ,تالاب ها است. این پژوهش با هدف بررسی روند پرغذایی بر سیمای سرزمین تالاب انزلی صورت گرفت. در این تحقیق فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب شامل دما، هدایت الکتریکی (EC)، pH و اکسیژن محلول (DO)، نیتروژن کل (TN)، فسفر کل (TP) و کلروفیلa، در 5 ایستگاه به صورت فصلی و سالانه اندازه گیری شد و سپس سطح تروفی (TSI) با استفاده از متغیرهای فسفات کل (TP)، نیتروژن کل (TN)، عمق دید سکشی (SD) و کلروفیل a  , تعیین شد. جهت بررسی تغییرات پوشش زمین از داده های ماهواره ای در بازه های زمانی 1994، 2002، 2014 و 2018 و سپس متریک های سیمای سرزمین محاسبه شد و در ادامه جهت مدل سازی جهت پیش بینی روند تغییراتTSI  , و ارتباط آن با تغییرات سیمای سرزمین از روش شبکه عصبیGMDH  , استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان دادTSI  , کل در تمام چهار دوره مورد نظر تحقیق در مرحله یوتروف قرار دارد. نتایج بررسی متریک های سیمای سرزمین نشان داد کمترین مساحت پهنه آبی 92/4183 هکتار و بیشترین مساحت پوشش گیاهی برابر با 31/11696 هکتار در سال ,2018 بوده است. شاخص شکل لکه نشان داد بیشترین مقدار عددی این شاخص در پهنه آبی برابر با 49/1 در سال 1994 بوده و بیشترین مقدار در خصوص پوشش گیاهی مربوط به 1994 و 2014 برابر با 35/1 است. در خروجی سنجه ها از مدل سازی با کمک الگوریتمGA-GMDH  , نشان دهنده کاهش مساحت پهنه آبی بوده و مساحت پوشش گیاهی تفاوت محسوسی را نشان نمی دهد.  ,  , TRANSLATE with x English Arabic Hebrew Polish Bulgarian Hindi Portuguese Catalan Hmong Daw Romanian Chinese Simplified Hungarian Russian Chinese Traditional Indonesian Slovak Czech Italian Slovenian Danish Japanese Spanish Dutch Klingon Swedish English Korean Thai Estonian Latvian Turkish Finnish Lithuanian Ukrainian French Malay Urdu German Maltese Vietnamese Greek Norwegian Welsh Haitian Creole Persian  ,  , TRANSLATE with COPY THE URL BELOW Back EMBED THE SNIPPET BELOW IN YOUR SITE Enable collaborative features and customize widget: Bing Webmaster Portal Back

تغییر پوشش/ کاربری سرزمین ناشی از فعالیت انسان به دلیل عدم توجه به محدودیت های محیط زیستی بر سیمای محیط بسیار تاثیرگذار بوده و روند در حال توسعه تغییر کاربری در نتیجه فعال و انفعالات پیچیده فاکتورهای ساختاری و عملکردی، اثرات محیط زیستی شدیدی بر اکوسیستم های طبیعی داشته است. بنابراین با توجه به آثار منفی ناشی از استفاده نامناسب از سرزمین و تغییر کاربری اراضی، آگاهی و شناخت روند تغییرپذیری، در ارزیابی آثار محیط زیستی ناشی از توسعه به منظور طرح ریزی و مدیریت پایدار سرزمین ضروری است. این مطالعه به منظور بررسی روند تغییرات سیمای سرزمین در حوزه آبخیز نکا انجام شد. به منظور تهیه نقشه های پوشش سرزمین و تحلیل تغییرات، به ترتیب از تصاویر ماهواره ای لندست 4، 2 و 7 سنجنده های (1972) MSS، (1992) TM و (2001) ETM+ و متریک های مساحت طبقه شاخص بزرگترین لکه، تعداد و میانگین اندازه لکه استفاده شد. تجزیه و تحلیل متریک های سیمای سرزمین بیانگر جایگزینی گسترده زمین های جنگلی و کشاورزی در منطقه با پوشش مرتعی بوده است. نتایج بدست آمده همچنین نشان داد، که افزایش تعداد لکه ها و کاهش میانگین مساحت دو شاخص مهم تجزیه بوده و روند تخریب و تجزیه سیمای سرزمین به صورت افزایشی بوده است. نتایج بدست آمده بیانگر لزوم توجه به وضعیت کاربری و پوشش سرزمین در منطقه، به منظور بهره برداری مناسب و منطقی از منابع طبیعی و کاهش تخریب منابع است.

لکه های داغ به مکان هایی مربوط می شوند که در آن ها فرآیندی غیرعادی رخ داده است. شناسایی این لکه ها از لحاظ بوم شناختی می تواند به کارشناسان و مدیران در تحلیل وضعیت سلامت و پایداری کمک شایانی نماید. لذا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل خودهمبستگی فضایی و شناسایی لکه های داغ مربوط به 11 سنجه سیمای سرزمین، شاخص رواناب سیمای سرزمین (Runoff Landscape Index, RLI) و عامل های مرتبط با آن در 28 حوضه استان اردبیل انجام شد. میانگین مقادیر مثبت شاخص z حاصل از شاخص موران (Moran) بیان گر وجود همبستگی مکانی در حوضه های مورد مطالعه است. هم چنین، نتایج موران محلی نشان داد که سنجه های مورد بررسی دارای الگوی فضایی ساختاریافته در منطقه مطالعاتی هستند و به صورت تصادفی توزیع نشده اند. الگوی کاملاً تک قطبی برای عامل پوشش زمین (λ, C)، عامل خاک (λ, K) و RLI یافت شد. مقادیر منفی شاخص موران محلی نیز برای عامل توپوگرافی (λ, s) الگوی پراکنده را اثبات کرد. توزیع مکانی لکه های داغ و سرد با استفاده از شاخص گتیس-ارد جی (Getis-Ord-Gi) نشان داد که λ, C در حوضه های احمدکندی، اکبرداود، درو، مشیران، فیروزآباد، لای، نیر و هیر فاقد الگوی معنی دار و در حوضه های ایریل، نمین و ننه کران دارای لکه های سرد در سطح اطمینان 90 درصد بوده است. سایر حوضه ها، لکه های داغ در سطح اطمینان 95 درصد را به خود اختصاص دادند. شاخص رواناب سیمای سرزمین در حوضه های احمدکندی، اکبرداود، درو، مشیران، فیروزآباد، لای، نیر و هیر فاقد الگوی معنی دار بوده و لکه های داغ آن در سطح اطمینان 95 درصد در سایر حوضه ها شناسایی شد.

متریک های سیمای سرزمین ابزارهای کمی ساز وضعیت سیمای سرزمین هستند که گوناگونی فراوان آنها باعث کاربرد گسترده آنها در برنامه ریزی محیط زیستی سیمای سرزمین می شود. یکی از کاربرد متریک ها ارزیابی سریع پیامد فعالیت های انسان در مقیاس سیمای سرزمین است که به کمک آن در کوتاه ترین زمان ممکن شدت تخریب سرزمین را می توان مشخص کرد. در این مقاله، برای کمی سازی وضعیت سیمای سرزمین ابتدا متریک های توزیع فضایی لکه ها در سیمای سرزمین (مانند: SDI; Shannon Diversity Index) و ترکیب بندی لکه ها (مانند:TE; Total Edge) در نظر گرفته شدند. سپس، با استفاده از مدلی تخریب و درجه قرمزی در حوزه آبخیز سفیدرود در استان گیلان مشخص شد که از 8 واحد کاری (زیر حوزه) واحدهای 5، 1 و 3 دچار بیشترین تخریب در مقیاس سیمای سرزمین شده اند. برخوردار بوده اند از میان هشت متریک سیمای سرزمین استفاده شده در این تحقیق، متریک SDI (شاخص تنوع شانون)، ED (میزان محیط به مساحت) و NumP (مجموع تعداد لکه) دارای بیشترین درجه همبستگی (R2 به ترتیب 0.85، 0.75 و 0.8) با میزان درجه قرمزی تصویر ماهواره ای در محدوده مورد مطالعه بوده اند.

زمینه و هدف: تغییرات پوشش سرزمین در نتیجه فعل و انفعالات پیچیده ی فاکتورهای ساختاری و عملکردی آثار گسترده ای بر سیمای سرزمین دارد لذا مطالعه ساختار سیمای سرزمین بر اساس اصول اکولوژی و سنجه های سیمای سرزمین به عنوان اجزای تشکیل دهنده آن ابزاری مناسب برای نقشه سازی و کمی کردن خصوصیات مکانی هر کاربری محسوب می شوند. زمینه و هدف: تغییرات پوشش سرزمین در نتیجه فعل و انفعالات پیچیده ی فاکتورهای ساختاری و عملکردی آثار گسترده ای بر سیمای سرزمین دارد لذا مطالعه ساختار سیمای سرزمین بر اساس اصول اکولوژی و سنجه های سیمای سرزمین به عنوان اجزای تشکیل دهنده آن ابزاری مناسب برای نقشه سازی و کمی کردن خصوصیات مکانی هر کاربری محسوب می شوند. روش بررسی: در مطالعه حاضر پس از تهیه نقشه های پوشش سرزمین و استخراج سنجه ها در دو سطح کلاس و سیما، از تحلیل مولفه های اصلی (PCA) جهت انتخاب سنجه های مناسب در تحلیل تغییرات سیمای سرزمین شهرستان بهبهان در بین سال های 1378 و 1392 استفاده شد. یافته ها: سنجنده های مساحت کلاس (CA)، تعداد لکه (Np)، شکل سیمای سرزمین (LSI)، تراکم حاشیه (ED)، درصد پوششی سیمای سرزمین (PLAND) و سنجه شاخص تنوع شانون (SHDI) به عنوان مناسب ترین سنجه ها انتخاب گردید. نتایج حاکی از افزایش مساحت در کاربری های مسکونی (1551 هکتار)، اراضی کشاورزی (8036 هکتار) و مناطق آبی (287 هکتار) و افت شدید در مراتع (4560 هکتار) و جنگل های شهرستان (2081 هکتار) است. بحث و نتیجه گیری: در اثر دخل و تصرف انسان ساختار سیمای سرزمین شهرستان ریز دانه شده و تعداد تکه های انسان ساخت و نیمه طبیعی افزایش یافته است. همچنین بیشتر تغییرات ناشی از هضم لکه های مرتع در میان پوشش های انسان ساخت به ویژه یکپارچه سازی اراضی کشاورزی بوده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

کمی کردن الگوی سیمای سرزمین شهری برای ارزیابی و پایش کارکردهای اقتصادی - اجتماعی و اکولوژیک شهری ضرورت دارد. گسترش جاده ها از مهم ترین عوامل تغییر سیمای سرزمین شهری محسوب می شوند. هدف از این تحقیق کمی کردن اثرات جاده بر الگوی سیمای سرزمین شهر اصفهان است. بدین منظور نقشه کاربری شهر اصفهان در  6کلاس شهری، فضای سبز، کشاورزی، بایر و مرتع، جاده و رودخانه تهیه شد. در مرحله بعد یک ترانسکت به طول 15 و عرض 3 کیلومتر در محور شرقی - غربی با عبور از مرکز شهر اصفهان طراحی و سپس با استفاده از ترکیب آنالیز گرادیان و متریک های تراکم لکه، نمایه بزرگترین اندازه لکه و درصد پوشش در سطح کلاس و سیمای سرزمین کمی شدند. به منظور نشان دادن اثرات جاده طبقه جاده در طبقه اراضی شهری ادغام شد تا با مقایسه دو ترانسکت اثرات جاده ارزیابی گردد. نتایج حاصل نشان داد جاده ها موجب افزایش شدید تراکم لکه ها در سیمای سرزمین شده اند. مقادیر متریک بزرگترین اندازه لکه نیز پس از ادغام دو کاربری جاده و اراضی شهری، افزایش یافت. همچنین بین درصد پوشش جاده و مقادیر تراکم لکه همبستگی معنی دار مثبت وجود دارد. بنابراین می توان مهمترین اثر شبکه های جاده ای بر روی سیمای سرزمین شهری را افزایش تکه تکه شدگی سیمای سرزمین دانست.

تالاب بامدژ از جمله تالاب های رودخانه ای و مهم استان خوزستان است که نقش مهمی را در تامین نیازهای زیستگاهی پرندگان ایفا می کند. عملکرد حفاظتی این تالاب با توجه به الگوهای مکانی کاربری های مجاور آن از یک سو و عدم استفاده منطقی از سرزمین از سوی دیگر در طی زمان به شدت تحت تاثیر قرار گرفته است. هدف از این پژوهش بررسی تغییرات صورت گرفته در ساختار سیمای سرزمین در تالاب بامدژ و اراضی اطراف آن می باشد. در این پژوهش از تصاویر ماهواره ای سالهای 1368 و 1387 جهت تهیه نقشه پوشش اراضی منطقه استفاده گردید. به منظور تحلیل تغییرات صورت گرفته در الگوهای سرزمین از متریک های مساحت طبقه، تعداد لکه، درصد مساحت طبقه، نمایه بزرگترین لکه، میانگین اندازه لکه، نمایه شکل سیمای سرزمین و نمایه پراکندگی و مجاورت استفاده گردید. بر اساس نتایج بدست آمده ساختار سیمای سرزمین در محدوده مطالعاتی بر اثر تجزیه الگوهای پوشش سرزمین پیچیده تر و نامنظم تر گردیده است. دو کلاس منابع آبی و بیشه زارها به عنوان زیستگاه های با ارزش و برجسته بوم شناختی در منطقه به ترتیب با کاهش 35.4 و 30.1 درصدی در سطح کلاس، از شرایط مطلوبی برخوردار نبوده و درنتیجه باعث افت شرایط مطلوب زیستگاهی در منطقه شده است. همچنین افزایش %58.8 زمین های بایر نشان دهنده جایگزینی اراضی نامطلوب به جای اراضی مطلوب و ارزشمند (تالاب بامدژ و بیشه زارها و زمین های کشاورزی) می باشد.

جوامع شهری، سیماهای سرزمین پیچیده ای هستند که بر اثر افزایش جمعیت و گسترش شهرنشینی با رشد نامتوازن و برون زا مواجه شده اند و به سرعت در حال تغییرند؛ به طوری که زمین های غیرشهری و بزرگ به مصرف شهرها و ساخت وسازهای شهری رسیده و با گذشت زمان، به قطعات کوچک تر تقسیم می شوند. لذا پژوهش حاضر با هدف آشکارسازی و ارزیابی تغییرات صورت گرفته در ساختار سیمای سرزمین کلان شهر تبریز و بررسی کارایی متریک های سیمای سرزمین در تحلیل تغییرات تدوین شده است. در همین زمینه، در ابتدا نقشه های کاربری اراضی برای سال های 1984، 2000 و 2018 با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست تهیه گردید. در ادامه به منظور تحلیل تغییرات، ترکیبی از متریک های سیمای سرزمین شامل: NP، CA، PLAND، LPI، ED، MPS، LSI و COHESION در دو سطح کلاس و سیمای سرزمین و با کاربرد نرم افزار Fragstats4. 2 محاسبه شد. نتایج پژوهش نشان داد اراضی ساخته شده در این بازه زمانی، بیشترین تغییرات و رشد را داشته اند و در مقابل اراضی کشاورزی، باغات و فضای سبز روند نزولی داشته و به کاربری های دیگر تبدیل شده اند. همچنین تعداد و تراکم حاشیه لکه ها در طول زمان افزایش یافته و به تکه شدگی سیمای سرزمین منجر شده است. از سوی دیگر، متوسط اندازه لکه های متعلق به اراضی ساخته شده و اراضی کشاورزی و باغی به ترتیب افزایش و کاهش یافته و با افزایش شاخص شکل سیمای سرزمین موجب ازهم گسیختگی بیشتر و پیچیدگی سیمای سرزمین شهر تبریز شده اند. به طور کلی، تحلیل نقشه های کاربری اراضی و متریک های سیمای سرزمین به وضوح آثار فعالیت های انسانی و شهرنشینی بر محیط اطراف را نمایان می سازد و نتایج حاکی از این است که سیمای سرزمین شهر تبریز به مرور ریز دانه، پیچیده و از نظر هندسی نامنظم تر و با کاهش پیوستگی، از هم گسیخته تر گردیده است.

توسعه سنجه های سیمای سرزمین در اواخر دهه 1980 و پیشرفت های فنون سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی توانستند بعد جدیدی در مطالعات اکولوژی سیمای سرزمین به خصوص در زمینه ارتباط بین الگوهای مکانی و فرایندهای اکولوژیکی به وجود آورد. با این حال وابستگی برخی سنجه های سیمای سرزمین به عامل مقیاس و قدرت تفکیک های مختلف سامانه های سنجش از دور سبب شد توجه ویژه ای به انتخاب مقیاس مناسب در مطالعات اکولوژی سیمای سرزمین و در نتیجه تفسیر درست فرایندهای اکولوژیکی به وجود بیاید. پژوهش حاضر نیز در این راستا به بررسی اثر مقیاس بر روند تغییر مجموعه ای از سنجه های سیمای سرزمین پرداخته است. از این رو با پردازش تصویر ماهواره لندست در شهر اصفهان و پیرامون آن (به مساحت 480 هزار هکتار) به بررسی اثر مقیاس در دو بخش گستره مکانی و اندازه سلول بر روند تغییر برخی سنجه های سیمای سرزمین در طبقه پوشش سبز پرداخته شد. بدین منظور اندازه سلول از 30 متر به 60، 120، 240 و 480 متر و گستره مکانی از 300 هکتار به مقادیر 600، 1200، 2400 و 4800 هکتار افزایش یافت تا حساسیت مقادیر سنجه های تعداد لکه (NP)، تراکم لکه (PD)، شاخص شکل سیمای سرزمین (LSI)، متوسط اندازه لکه (MPS)، تراکم حاشیه (ED)، میانگین فاصله اقلیدسی نزدیک ترین همسایه (MNN)، شاخص متوسط لکه (MSI) و شاخص کل هسته مرکزی (TCAI) نسبت به مقیاس بررسی شود. نتایج حاصل از پژوهش نشان از حساسیت بیشتر این سنجه ها (غیر از سنجه TCAI) نسبت به عامل مقیاس است. انجام مطالعات از این دست و توجه به مبحث مقیاس به منزله یکی از مباحث مهم اکولوژیکی نقش مهمی در شناسایی آثار و فرایندهای اکولوژیکی، پیش بینی عملکردهای اکولوژیکی (مدل سازی سرزمین) و کاهش عدم قطعیت حاصل در مطالعات اکولوژی سیمای سرزمین خواهد داشت.